Επιμέλεια:
Χ. Μιχαλακέας, MD, PhD, Καρδιολόγος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Υπεύθυνος Λιπιδαιμικού Ιατρείου Ευρωκλινικής Αθηνών
Λ. Ραλλίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας
Υπεύθυνος Υπολιπιδαιμικού Ιατρείου και Ιατρείου Πρώιμης Στεφανιαίας Νόσου
Β΄ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Π.Γ.Ν. «Αττικόν»
Ποιά είναι η επίδραση της εβολοκουμάμπης στην εμφάνιση καρδιαγγειακών επεισοδίων σε ασθενείς με ιστορικό αγγειοπλαστικής στεφανιαίων χωρίς οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου (ΟΕΜ)?
Το καρδιαγγειακό κλινικό όφελος της θεραπείας με αναστολείς της PCSK-9 σε ασθενείς με αγγειοπλαστική στεφανιαίων χωρίς ιστορικό ΟΕΜ δεν έχει αποδειχθεί. Η μελέτη VESALIUS-CV αποτελεί μια πολυκεντρική, διπλά-τυφλή, τυχαιοποιημένη μελέτη που συμπεριέλαβε ασθενείς χωρίς ιστορικό ΟΕΜ ή αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου και με επίπεδα LDL-χολ >90 mg/dL, οι οποίοι τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν εβολοκουμάμπη σε δόση 140 mg ανά 2 εβδομάδες ή εικονικό φάρμακο. Αξιοποιήθηκαν δεδομένα από 3.627 συμμετέχοντες στη μελέτη με ιστορικό αγγειοπλαστικής στεφανιαίων και πρωταρχικό τελικό σημείο την εκδήλωση μειζόνων καρδιαγγειακών επεισοδίων. Οι συμμετέχοντες υπό εβολοκουμάμπη μετά από 48 εβδομάδες θεραπείας εμφάνιζαν διάμεση τιμή LDL-χολ 41,5 mg/dL έναντι 107 mg/dL της ομάδας ελέγχου. Η εβολοκουμάμπη μείωσε το πρωταρχικό τελικό σημείο 3-P MACE και 4-P MACE κατά 30% και 18% αντίστοιχα, ενώ μείωσε τον κίνδυνο εμφάνισης ΟΕΜ κατά 50% ήδη από τους πρώτους 6 μήνες θεραπείας. Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι η χορήγηση εβολοκουμάμπης προσφέρει κλινικό όφελος σε σταθερούς ασθενείς με αγγειοπλαστική στεφανιαίων χωρίς ιστορικό ΟΕΜ.
(Bergmark BA, Bohula EA, Marston NA, et al. Circulation. 2026. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.126.
Ποιό είναι το κλινικό όφελος από την ελάττωση της LDL-χολ σε επίπεδο πρωτογενούς πρόληψης?
Στην παρούσα μετα-ανάλυση εκτιμήθηκε το κλινικό όφελος της μείωσης των μειζόνων καρδιαγγειακών επεισοδίων με χορήγηση υπολιπιδαιμικών φαρμάκων που ελαττώνουν την LDL-χολ σε επίπεδο πρωτογενούς πρόληψης. Αξιολογήθηκαν δεδομένα από 11 μελέτες πρωτογενούς πρόληψης σε συνολικό αριθμό 74.466 συμμετεχόντων καθώς και από 3 μελέτες με ποσοστό >80% των συμμετεχόντων να αφορά πρωτογενή πρόληψη (Ν=24.701). Οι 11 μελέτες αφορούσαν χορήγηση στατίνης, μια μπεμπεδοϊκού οξέος και μια συνδυασμό στατίνης/εζετιμίμπης. Για κάθε 1 mmol/L (38,7 mg/dL) ελάττωσης της LDL-χολ υπολογίσθηκε 30% μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακού θανάτου, εμφράγματος μυοκαρδίου, ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου και επέμβασης επαναιμάτωσης στεφανιαίων. Συμπερασματικά, σε μελέτες με συμμετέχοντες σε πλαίσιο πρωτογενούς πρόληψης, η φαρμακευτική ελάττωση της LDL-χολ συνοδεύεται από μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου κατά 30% για κάθε mmol/L, εύρημα που ενδυναμώνει το όφελος της υπολιπιδαιμικής θεραπείας στο γενικό πληθυσμό.
(Kalra DK, Ray KK, Bajaj A, et al. J Clin Lipidol. 2026;20:738-749)
Πώς επηρεάζει η εγκυμοσύνη τη διακοπή της υπολιπιδαιμικής αγωγής σε γυναίκες με οικογενή υπερχοληστερολαιμία?
Γυναίκες πάσχουσες από οικογενή υπερχοληστερολαιμία (Familial Hypercholesterolaemia, FH) αναγκάζονται να διακόπτουν τη φαρμακευτική υπολιπιδαιμική αγωγή κατά την αναπαραγωγική ηλικία λόγω αντενδείξεων κατά την κύηση μέχρι το τέλος της γαλουχίας. Στην ανάλυση αυτή εκτιμήθηκε ο συνολικός χρόνος διακοπής της θεραπείας σε 27 γυναίκες με FH στη Νορβηγία. Οι συμμετέχουσες παρακολουθήθηκαν από την 38η εβδομάδα κύησης μέχρι ένα έτος μετά τον τοκετό ή το πέρας της περιόδου γαλουχίας. Η συνολική διάρκεια διακοπής της θεραπείας υπολογίσθηκε σε 2,9 χρόνια για κάθε κύηση, με ποσοστό περίπου 42% να αφορά την περίοδο της κύησης καθ’αυτή, ενώ το 58% το χρονικό διάστημα πριν και μετά την κύηση. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι, αν συνυπολογισθεί το χρονικό διάστημα έως τη σωστή διάγνωση και τη μη-λήψη αγωγής κατά την παιδική ηλικία, συνολικά οι γυναίκες μένουν εκτός αγωγής για χρονικό διάστημα που αφορά μεσοσταθμικά το 66% της ζωής τους. Καταλήγουν ότι είναι σημαντική η έγκαιρη διάγνωση και έναρξη θεραπείας σε νεαρά κορίτσια με FH ώστε να αντισταθμιστεί ο χαμένος χρόνος θεραπείας πέριξ της κύησης.
(Klevmoen M, van Lennep JR, Bogsrud MP, et al. Atherosclerosis. 2026;415:120668)
Είναι αποτελεσματική η γονιδιακή θεραπεία κατά της PCSK9 για την αντιμετώπιση της υπερχοληστερολαιμίας?
Άτομα που φέρουν γενετική μετάλλαξη απώλειας λειτουργίας του γονιδίου της PCSK9 έχουν χαμηλότερα επίπεδα LDL-χολ και μειωμένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Το VERVE-102 αποτελεί μια ερευνητική γονιδιακή θεραπεία που απενεργοποιεί τη σύνθεση της PCSK9 στο ήπαρ. Στη φάσης 1 αυτή μελέτη δοκιμάσθηκε το VERVE-102 σε 6 διαφορετικά δοσολογικά σχήματα μιας ενδοφλέβιας χορήγησης σε 35 άτομα με ετερόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία ή με πρώιμη στεφανιαία νόσο. Καταγράφηκε ελάττωση των επιπέδων της PCSK9 από 51% έως 88% και της LDL-χολ από 9% έως 62% αντίστοιχα για δόση 0,3 mg/kg έως 1 mg/kg. Η απόλυτη μείωση της LDL-χολ έφτασε τα 78 mg/dL στη μέγιστη δόση και ήταν σταθερή έως και ένα έτος μετά τη χορήγηση σε 15 συμμετέχοντες. Ανεπιθύμητες ενέργειες περιελάμβαναν τοπικές αντιδράσεις και παροδική αύξηση των ηπατικών ενζύμων. Συμπερασματικά, μια δόση του νεότερου φαρμάκου VERVE-102 οδήγησε σε σταθερή, σημαντική, δοσο-εξαρτώμενη ελάττωση των επιπέδων της PCSK9 και της LDL-χολ.
(Vafai SB, Täubel J, Ashdown T, et al. N Engl J Med. 2026. doi: 10.1056/NEJMoa2601283. Epub ahead of print.)
Σχετίζονται τα αυξημένα επίπεδα λιποπρωτεϊνης (α) [Lp(a)] με χαρακτηριστικά υψηλού κινδύνου της αθηρωματικής πλάκας στις στεφανιαίες αρτηρίες?
Τα αυξημένα επίπεδα της Lp(a) αποτελούν αιτιολογικό παράγοντα καρδιαγγειακών νοσημάτων, δεν είναι όμως γνωστή η μακροπρόθεσμη επίδραση στα χαρακτηριστικά της αθηρωματικής πλάκας. Aξιολογήθηκαν δεδομένα από 16 μελέτες συσχέτισης της Lp(a) με απεικονιστικά χαρακτηριστικά της αθηρωμάτικης πλάκας των στεφανιαίων με χρήση αξονικής στεφανιογραφίας, ενδοστεφανιαίου υπερήχου ή οπτικής συνεκτικής τομογρφίας (CCTA, IVUS και OCT) σε συνολικά 19.822 συμμετέχοντες. Στην ανάλυση βρέθηκε ότι συμμετέχοντες με αυξημένα επίπεδα Lp(a) εμφάνιζαν κατά 53% περισσότερο συχνά αθηρωματικές πλάκες στις στεφανιαίες αρτηρίες, είχαν μεγαλύτερο βαθμό προόδου με αύξηση του όγκου της πλάκας και εμφάνιζαν κατά 92% περισσότερο συχνά ευάλωτες και μαλακές πλάκες χαμηλής πυκνότητας (low-attenuation plaque). Οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι άτομα με αυξημένα επίπεδα Lp(a) εμφανίζουν περισσότερο συχνά αθηρωμάτωση στεφανιαίων, έχουν εντονότερο ρυθμό προόδου και χαρακτηριστικά που ευνοούν την πιθανότητα ρήξης της πλάκας.
(Sebastian SA, Bimal T, Ayyalu T, et al. Atherosclerosis. 2026;415:120706)


